Post Image

YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ


BİYOLOJİ NEDİR?

Biyoloji sözcüğü Yunanca yaşam ve bilim anlamlarına gelenbios ve logos kelimelerinin birleşmesiyle ortaya çıkmıştır.

Biyoloji; Canlıların yapısını, gelişimini, görevlerini, değişimini, sınıflandırılmasını, ve coğrafi dağılımını inceleyen bilim dalıdır.

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

1)Hücresel Yapı:

  • Tüm canlı varlıklar hücresel bir yapıya sahiptir.
  • Hücre canlının en küçük yapı birimidir.
  • Canlılar hücre sayısına göre tek hücreli ve çok hücreli olarak ikiye ayrılır. Hücre yapısına göre ise prokaryot ve ökaryot olmak üzere ikiye ayrılır.

2)Beslenme:

  • Tüm canlılar beslenir.
  • Canlılar büyüyüp gelişmek, yıpranan doku ve organlarını onarmak, enerji elde etmek ve düzenleyici faaliyetlerini devam ettirebilmek için beslenmek zorundadır.
  • Ototrof canlılar kendi besinlerini kendileri üretebilen canlılardır. Örneğin; yeşil bitkiler ve algler gibi.
  • Heterotrof canlılar besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. Örneğin; insanlar ve mantarlar gibi.

3)Solunum:

  • Besinlerde depolanan kimyasal bağ enerjisinin açığa çıkarılmasına solunum denir.
  • Oksijenli ve oksijensiz solunum olarak ikiye ayrılır.
  • Eğer kimyasal bağ enerjisi hücrede O2 kullanılmadan yapılıyorsa buna oksijensiz solunum, Okullanılarak yapılıyorsa oksijenli solunum denir.

4) Metabolizma:

  • Hücrede meydana gelen yapım ve yıkım olaylarının tümüne metabolizma denir.
  • Anabolizma(asimilasyon=özümleme), küçük moleküllü maddelerden büyük moleküllü maddelerin yapımıdır.

n Glikoz + Enerji             ——>         Nişasta + (n-1) H2O

  • Katabolizma(disimilasyon=yadımlama), büyük moleküllü maddelerin küçük moleküllü maddelere yıkımıdır.
  • Nişasta + (n-1) H2O             —–>        n Glikoz

5) Büyüme ve Gelişme:

  • Büyüme tek hücreli canlılarda sitoplazmanın hacimce ve kütlece artışı ile çok hücreli canlılarda ise hücre sayısının ve hacminin artışıyla sağlanır.
  • Gelişme ise canlının sahip olduğu yapıların zamanla değişerek olgunlaşmasıdır.
  • Yeni doğan bir bebeğin kilo alması, büyümeye; emeklemesi, yürümesi ve koşması ise gelişmeye örnek olarak verilebilir.

6) Hareket:

  • Canlılar, beslenme ve üreme gibi canlılık olaylarını yerine getirebilmek için aktif(yer değiştirme) ve pasif( yönelim) olarak hareket ederler.
  • Tek hücreli canlılar; kamçı, sil ve yalancı ayak gibi yapılarıyla aktif olarak yer değiştirirler.
  • Bitkilerde hareket yer değiştirme şeklinde değil durum değiştirme şeklindedir. Bitkilerin hareket etmesine ışık, su, yer çekimi, dokunma ve yaralanma gibi etkenler neden olur.

7) Üreme:

  • Eşeysiz üreme tek ata canlıdan genellikle genetik yapıları aynı olan yavruların oluşmasıdır. Bazı mantar türleri, tek hücreliler, bazı bitki ve hayvanlarda görülür.
  • Eşeyli üreme, aynı türe ait dişi ve erkek üreme hücrelerinin birleşmesiyle genetik yapısı birbirinden farklı olan yavruların oluşmasıdır. Bitkilerin tohum oluşturması, kuşların yumurtlaması, memeli hayvanların doğurması eşeyli üremenin sonucudur

8 )Boşaltım:

  • Canlılarda metabolizma sonucu oluşan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılması boşaltımdır.
  • Tek hücrelilerde atık maddeler hücre zarından, tatlı sularda yaşayan canlılarda fazla su  kontraktil koful ile, çilek bitkisinde fazla su yaprak ucunda oluşan damlama ile , çok hücreli organizmalarda katı boşaltım atıkları sindirim sistemiyle, gaz boşaltım atıkları solunum sistemi ile, su ve suda çözünmüş maddeler de boşaltım sistemi ile dışarı atılır.

9) Çevresel Uyarılara Tepki:

  • Canlılarda durum değiştirmeye veya harekete sebep olan her türlü faktöre uyaran, uyaranlara verilen cevaplara ise tepki denir.
  • Örneğin öglena ışığın olduğu yöne doğru hareket eder. Köpekler bir ses duyduklarında ilk hareket olarak kulaklarını dikleştirirler.

10) Organizasyon:

  • Canlıların canlılık olaylarını devam ettirebilmeleri için vücut kısımları arasında bir iş bölümü ve iş birliği vardır.
  • Tek hücreli canlılarda organizasyon, hücre içindeki yapıların uyumlu çalışmasını ifade eder.
  • ÇOK HÜCRELİLERDE ORGANİZASYON:

şeklindedir.

11) Uyum:

  • Canlıların yaşama ve üreme şansını arttıran kalıtsal özelliklere adaptasyon denir.
  • Develer hörgüçlerinde yağ depolar ve ihtiyaç duyduğunda bu yağı besin olarak kullanır.

12) Homeostasi:

  • Kararlı iç denge demektir. Çevre şartlarındaki değişikliğe rağmen canlıların iç dengelerini değişmez tutması gerekir.
  • Örneğin insan kanının ph değeri 7,4’tür bu değer 7,8 veya 7 olduğunda ölüm gerçekleşir.


Bir cevap yazın

Araç çubuğuna atla