Post Image

CANLILARIN YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER


Canlıların yapısında bulunan temel bileşikler inorganik bileşikler ve organik bileşikler olmak üzere iki grupta incelenir.  İnorganik bileşikler; su, mineral, asit, baz ve tuzlardır. Organik bileşikler ise; karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, nükleik asitler, enzimler ve hormonlardır.  Biz bu yazımızda inorganik bileşikleri inceleyeceğiz.

İNORGANİK BİLEŞİKLER

Genel olarak yapılarında C, H ve O atomlarından en az biri bulunmaz. Canlının sentezleyemediği, dışarıdan hazır aldığı maddeler inorganik bileşiklerdir. Canlıların yapısında bulunan inorganik bileşikler; su, mineral, asit, baz ve tuzdur.

1) Su:

  • İyi bir çözücüdür.
  • Pek çok maddenin organizmaya alınmasını sağlar.
  • Fotosentezde kullanılır.
  • Enzim aktivatörüdür.
  • Metabolik atıkların seyreltilerek vücuttan atılmasını sağlar.
  • İnsan vücudunun yaklaşık %65’i sudur.
  • Çeşitli maddelerin vücutta bir yerden başka bir yere iletimini sağlar.

2) Asit, Baz ve Tuzlar:

a. Asit:

  • Suda çözündüğünde  H+ iyonu veren bileşiklerdir.
  • Tatları ekşidir.
  • Mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.
  • pH değerleri 0-7 arasında bulunur.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.

b. Baz:

  • Suda çözündüğünde  (OH-) iyonu veren bileşiklerdir.
  • Tatları acıdır.
  • Kayganlık hissi verirler.
  • Kırmızı turnusol kağıdını maviye çevirirler.
  • pHdeğerleri 7-14 arasında bulunur.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.

c. Tuzlar:

  • Asit ve bazların kimyasal tepkimesi sonucunda oluşan bileşiklerdir.
  • HCl + NaOH  ——> NaCl + H2O
  • Nötr bileşiklerdir.
  • Minerallerin pek çoğu vücuda tuzlar halinde alınır.

3) Mineraller:

  • Doğada ve canlı vücudunda bulunuş formları genellikle tuz halinde olduğu için madensel tuzlar da denir.
  • Vücutta sentezlenmez, dışarıdan hazır olarak alınır.
  • Kemik ve dişlerin yapısına katılır.
  • Vücut sıvılarının ve kanın osmotik basıncını ayarlar.
  • Vitamin, hormon ve enzimlerin yapısına katılır.
  • Kas kasılmasını ve sinir impluslarının iletimini sağlar.

a. Demir:

  • Hemoglobinin yapısına katılır.
  • Karaciğer, dalak ve kemik iliğinde bol bulunur.
  • Eksikliğinde kansızlık (anemi) görülür.

b. Fosfor:

  • Nükleik asitler, ATP ve hücre zarının yapısına katılır.
  •  Kemik ve diş oluşumunda görev alır.
  • Eksikliğinde kemik ve diş gelişiminde problemler görülür. Fazlalığı kemiklerde kalsiyumun azalmasına neden olur.

c. Kalsiyum:

  • Vücutta en bol bulunan mineraldir.
  • Kemik ve dişlerin yapısına katılır.
  • Kas kasılmasında ve kanın pıhtılaşmasında görevlidir.
  • Eksikliğinde çocuklarda Raşitizm, yetişkinlerde Osteomalazi hastalığı görülür.

d. Sodyum, Klor ve Potasyum:

  • Vücudun osmotik basıncını düzenlerler.
  • Sinir impluslarının iletimi için gereklidirler.

e. Flor:

  • Dişlerin yapısına katılır.

Eksikliğinde dişlerin çürümesine, fazla alınması dişlerin sararmasına yol açar.


Bir cevap yazın

Araç çubuğuna atla