Post Image

Bileşke Kuvvet


Duran bir cismi harekete geçiren, hareket halindeki bir cismi durdurabilen etkinin kuvvet olduğunu daha önce yazmıştık. Eğer bir cisme birden fazla kuvvet etki ettiğinde bu etkiyi nasıl tanımlarız? Bir cisme iki ya da daha fazla etki eden kuvvetin etkisini tek başına karşılayan kuvvete fizikte net kuvvet ya da bileşke kuvvet denir. ‘’ ’’ harfiyle gösterilir. Bileşke kuvvet bulunurken aynı yönlü kuvvetler toplanırken zıt yönlü kuvvetler birbirinde çıkarılır.

Dengeleyici Kuvvet: Net kuvvetin etkisinde kalan cisimler hareket etmektedir. Net kuvvet cisimleri ya hızlandırır ya da yavaşlatma etkisi gösterir. Cisme etki etki eden net kuvvet eğer sıfır ve cisim hareketsiz ise cisim dengede kalır. Bileşke kuvvete eşit büyüklükte ve zıt yönde uygulanan kuvvete dengeleyici kuvvet denir. şeklinde gösterilir.

Örnek: Ağaçta sabit duran elma, Duran araba, tavandaki avize, halat çekme oyununda iki tarafın birbirini hareket ettiremediği durumlarda dengelenmiş kuvvetin etkisi vardır.

 Kuvvetinin dengeleyici kuvveti  kuvvetidir.

Not:Eğer bir cisme etki eden net kuvvet sıfır ise o cisim duruyorsa durmaya devam eder. Hareket halinde ise sabit hızla hareketinin sürdürür.

Dengelenmemiş Kuvvet: Bir cisme etki eden net kuvvet sıfırdan farklı ise o cisim dengelenmemiş kuvvet etkisindedir. Dengelenmemiş kuvvetlerin bileşkesi cismin hareket yönünde ise cisim hızlanır. Dengelenmemiş kuvvetlerin bileşkesi cismin hareket yönünün tersine uygulanırsa cismi yavaşlatır. Örnek: Yavaşlayan araba, iniş ya da kalkış yapan uçak, yere düşen elma, Salıncakta sallanan çocuk dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.

ÖRNEK SORULAR

1)

  1. Sabit hızla giden araba
  2. Kaydıraktan hızlanarak kayan çocuk
  3. Tavandaki avize
  4. İp oyununda bir takımın yenmesi

Yukarıdaki olaylardan hangilerinde cisimler dengelenmiş kuvvet etkisindedir?

Çözüm:Dengelenmiş kuvvet etkisindeki cisimler ya durur ya da sabit hızla hareket ederler buna göre I ve III öncüllerindeki olaylarda dengelenmiş kuvvet etkilidir.

2)

Sürtünmesiz yatay düzlemde durmakta olan cisme etki eden üç kuvvet şekildeki gibidir. Cismin hareketsiz kalması için hangi yönde kaç N şiddetinde bir kuvvet uygulanmalıdır?

Çözüm:  Cismin hareketsiz kalması için üzerine etki eden net kuvvetin sıfır olması gerekmektedir. Cisme etki eden 3 kuvvetin bileşkesi bulunursa bileşkeyle aynı şiddette ters yönde uygulanan dengeleyici kuvvet cisme etki eden net kuvvetin sıfır olmasını sağlar.

Üç kuvvetin bileşkesi aynı yönlü olanlar toplanıp ters yönlü olanlar çıkartılarak bulunur. Buna göre bileşke kuvvet;

=32+6-24 = 14 N büyüklüğünde 1 Yönünde çıkar.

Bu kuvveti dengeleyen kuvvet ise zıt yönde aynı büyüklükte olmalıdır. Buna göre;

= 14 N büyüklüğünde 2 yönünde olmalıdır


Bir cevap yazın

Araç çubuğuna atla